Çocuklar Nasihat Değil, Örnek İster

Bir çocuk, dünyaya geldiği andan itibaren çevresini anlamlandırmak için en güçlü öğrenme mekanizması olan “model alma” sürecini çalıştırır. Bilişsel gelişim uzmanlarının da sıklıkla vurguladığı gibi, erken çocukluk döneminde zihin, komutlarla değil gözlemlerle biçimlenir. Biz yetişkinler ise ne yazık ki bu biyolojik ve psikolojik gerçeği unutup söze yüklenmeyi tercih ediyoruz.
Evde televizyonun karşısında elinde telefonla vakit geçirip çocuğuna “Şu ekranı bırak da biraz kitap oku” diye seslenen ebeveynler var. Yere çöp atmaması gerektiğini tembihleyip arabanın camından dışarı izmarit fırlatan, trafikte kornaya basıp önüne gelene öfke kusan ama evde çocuğuna “Öfkeni kontrol etmeyi öğrenmelisin” diyen yetişkinler var.
Sonra da oturup kara kara düşünüyoruz: “Bu çocuk beni neden hiç dinlemiyor?”
Cevap aslında çok basit, ama kabullenmesi bir o kadar zor: Çocuklarımız kulaklarıyla değil, gözleriyle öğrenir.
Çocuk eğitimi uzmanlarının altını çizdiği tüm bilimsel yaklaşımların merkezinde duran en temel hakikat şudur: Çocuklar sözlerimizi değil, adımlarımızı takip eder. Biz onlara ne kadar büyük cümleler kurarsak kuralım, onların hafızasına kazınan tek şey günün sonunda sergilediğimiz davranışlardır.
Sözlerimiz ile eylemlerimiz çeliştiğinde, çocuğun zihninde kazanan her zaman eylemlerimiz olur. Onlara dürüstlüğü anlatıp hayatın küçük anlarında kolayca yalana başvuruyorsak veya merhametten bahsedip çevremizdeki haksızlıklara sessiz kalıyorsak; verdiğimiz mesaj çok nettir: “Dediklerimi yap ama yaptıklarımı yapma.” Oysa hiçbir çocuk bu mantıkla şekillenmez.
Çocuklar adeta birer canlı aynadır. Evde ne görürlerse dışarıya onu yansıtırlar. Nezaketi, öfkeyi, paylaşmayı, stresi ve sevgiyi… Hepsini bizim hal ve hareketlerimizden süzerek emerler. Onlara bırakacağımız en etkili eğitim müfredatı, kendi günlük yaşamımızdır.
Eğer çocuğunuzun kitap okumasını istiyorsanız, eline kitap tutuşturmadan önce kendi elinize bir kitap alın. Saygılı olmasını istiyorsanız, eşinize ve çevrenize gösterdiğiniz üsluba dikkat edin. Yalan söylemeyen, adil ve güçlü bir birey yetiştirmek istiyorsanız; önce kendi hayatınızda bu değerlerin arkasında durun.
Kısacası, çocuklarımızı eğitmek istiyorsak, işe önce kendimizi eğitmekle başlamalıyız. Çocuğunuzun nasıl bir insan olmasını istiyorsanız, ona dönüşün. Çünkü onlar söylediklerinizi unutacak, ama yaşattıklarınızı ve gördüklerini asla…