Mevzuata Aykırı Hobi Bahçelerinde Yeni Dönem: Cezalar Artıyor, Denetim Sıkılaşıyor

Son dönemde, Adalet ve Kalkınma Partisi tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan ve ilgili komisyondan geçen yasa teklifiyle birlikte hobi bahçeleri yeniden tartışılmaya başlandı. Ancak bu son düzenlemeler, tüm hobi bahçelerini değil, özellikle mevzuata aykırı şekilde oluşturulmuş alanları hedef almaktadır.

Nitekim cezaların artırılacağı ve denetimlerin sıkılaşacağı yönündeki gelişmeler sonrasında, özellikle mevzuata aykırı nitelikteki hobi bahçeleri sahiplerinin bu bahçeleri elden çıkarmak için satışa çıkardığı görülmektedir. Çünkü mevzuata uygun olmayan bu yapıların ileride yıkım ve yaptırımlarla karşılaşma ihtimali oldukça yüksek.

Son yıllarda şehir yaşamından uzaklaşma isteğiyle birlikte “hobi bahçesi” uygulamaları yaygınlaştı. Tarım arazileri küçük parçalara ayrıldı, bu alanlara çeşitli yapılar kuruldu ve zamanla bu alanlar tarımsal kullanımın ötesine geçerek farklı amaçlarla kullanılmaya başlandı.

Bu süreçte birçok kişi, arazilerinin tapulu olmasını, kullanım konusunda geniş bir serbestlik olarak değerlendirdi. Ancak yürürlükteki mevzuat buna izin vermemektedir.

Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu uyarınca tarım arazilerinin kural olarak tarımsal üretim amacı dışında kullanılması mümkün değildir. Bu alanlarda izinsiz yapılaşma tespit edildiğinde idari yaptırımlar uygulanmakta, yapıların kaldırılması ve arazinin eski haline getirilmesi istenmektedir.

Son dönemde gündeme gelen yasa teklifi ise bu alandaki yaklaşımın daha da netleşeceğini göstermektedir. Fakat özellikle yasa teklifinin gerekçesinde dikkatimi çeken bir kısma değinmek gerektiği kanaatindeyim. Gerekçede; izinsiz şekilde yapılan yapıların zamanla su, elektrik ve doğalgaz gibi altyapı hizmetlerine kavuşmasının, bu yapıların hukuka uygun olduğu yönünde bir izlenim oluşturabildiğinden bahsedilmektedir. Oysa bu durum, söz konusu yapıların yasal olduğu anlamına gelmemektedir. Aksine, hukuka aykırı şekilde inşa edilmiş yapılara bu tür hizmetlerin götürülmesi, bu yapıların fiilen meşrulaştığı algısını doğurmakta ve kurallara uygun hareket eden vatandaşlar açısından da eşitsizliğe sebep olmaktadır. Bu nedenle, mevzuata aykırı yapı ve tesislerin altyapı ve abonelik hizmetlerinden yararlandırılmaması yoluyla caydırıcılığın artırılması amaçlanmaktadır.

Özellikle büyük şehirlerin çevresinde yer alan tarım arazilerinin, çeşitli yöntemlerle parçalanarak fiilen farklı kullanım alanlarına dönüştürülmesi, teklifin odak noktalarından birini oluşturmaktadır. Bu süreçte kooperatifler aracılığıyla yapılan işlemler de ayrıca düzenleme konusu yapılmaktadır.

Yasa teklifinden anlaşıldığı üzere, bu tür arazilerin yalnızca tarımsal faaliyet için kullanılmasına izin verilecektir.  Bu amaç dışında faaliyet gösteren kooperatiflere ise izin verilmeyecektir.

Bunun yanında, mevcut idari para cezalarının caydırıcılığını artırmak amacıyla önemli bir değişiklik yapılmaktadır. Mevcut düzenlemede düşük seviyelerde kalan idari para cezalarının, metrekare başına 10 TL’den 2.500 TL’ye çıkarılması öngörülmektedir. Bu artış, özellikle geniş alanlarda yapılan izinsiz kullanımlarda ciddi bir mali sonuç doğuracaktır.

Teklifin dikkat çeken bir diğer yönü ise izinsiz yapılara yönelik altyapı hizmetlerinin sınırlandırılmasıdır. Buna göre, mevzuata aykırı olarak yapılan yapı ve tesislere elektrik, su ve doğal gaz bağlantısı yapılmayacaktır. Bu kurala aykırı davranan kurum ve kuruluşlara her bir abonelik için 100.000 TL idari para cezası uygulanması öngörülmektedir. Ayrıca, bu aboneliklerin otuz gün içinde iptal edilmemesi halinde, devam eden her ay için yeniden 100.000 TL idari para cezası uygulanacaktır.

Bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, tarım arazilerinin korunmasına yönelik yaklaşımın daha sistematik ve önleyici bir çerçeveye taşınmak istendiği görülmektedir.

Sonuç olarak, gündemdeki değişiklikler yalnızca belirli uygulamaları değil, tarım arazilerinin kullanımına ilişkin genel anlayışı da etkileyecek niteliktedir. Mülkiyet hakkının sınırları ile kamu yararı arasındaki denge, bu alanda yapılan düzenlemelerle daha belirgin hale gelmektedir.