Danıştay Sınır Çizdi: Memurun Kurum Değiştirmesine Keyfi Engel Konulamaz!

Kamu görevlileri başka bir kuruma geçmek istediklerinde sıklıkla “muvafakat engeli” ile karşılaşmaktadır. Mevzuata göre memurlar, kurumlarının onayıyla başka kurumlara geçiş yapabilir. Ancak uygulamada bu onay çoğu zaman “personel ihtiyacı” gerekçesiyle reddedilmektedir.

Peki bu ret kararı gerçekten sınırsız bir idari yetki midir?

Danıştay’ın yerleşik kararlarına göre bu sorunun cevabı nettir: Hayır.

İdarenin takdir yetkisi vardır; ancak bu yetki sınırsız değildir. Her idari işlem gibi muvafakat vermeme kararının da hukuka uygun, ölçülü ve gerekçeli olması gerekir. Aksi hâlde bu karar yargı denetimine açık hâle gelir.

Uygulamada en sık karşılaşılan gerekçe “personel ihtiyacı”dır. Elbette kamu hizmetinin aksamaması için kurumların personel planlaması yapması doğaldır. Ancak bu gerekçe her somut olayda otomatik olarak geçerli kabul edilemez. Burada gözden kaçırılmaması gereken çok daha önemli bir husus vardır. Kamu görevlisinin hayatı yalnızca kurumun personel planlamasından ibaret değildir. Bir memurun kariyer gelişimi, akademik ilerleme imkânları, aldığı eğitim, uzmanlaşma hedefleri, aile birliğinin korunması ve yaşam koşulları da en az kurumun ihtiyaçları kadar korunması gereken temel unsurlardır. Özellikle eş durumu, çocukların eğitimi veya daha nitelikli bir çalışma ortamına geçiş gibi nedenler, muvafakat taleplerinde ciddi ve haklı gerekçeler oluşturabilir. Bu nedenle idarenin yalnızca “personel ihtiyacı” gerekçesine dayanarak bu tür talepleri reddetmesi, çoğu zaman ölçülülük ilkesine aykırı sonuçlar doğurabilir. Danıştay kararlarında bu denge açık şekilde kurulmaktadır.

Bir başka ifadeyle, idare yalnızca “istemiyorum” diyerek memuru bulunduğu kurumda tutamaz. Bu tür kararların yukarıda bahsettiğim faktörler açısından da değerlendirilerek objektif ve somut gerekçelere dayanması gerekir.

Bu noktada önemli bir husus da şudur:

Muvafakat verilmemesi bir “idari işlem”dir ve yargı denetimine tabidir. Yani bu karar kesin ve değiştirilemez değildir.

Uygulamada birçok memur, muvafakat talebinin reddedilmesi hâlinde yapabileceği bir şey olmadığını düşünmektedir. Oysa hukuki olarak bu karara karşı 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Mahkeme, idarenin ret gerekçesini yerinde bulmazsa bu işlemi iptal edebilir.

Sonuç olarak kamu yönetiminde takdir yetkisi, keyfi davranma özgürlüğü anlamına gelmez. İdare, çalışanı üzerinde mutlak bir hâkimiyet kuramaz. Memurun da kariyer planı yapma, yaşam koşullarını iyileştirme ve daha uygun bir çalışma ortamına geçme hakkı vardır.

Danıştay’ın çizdiği sınır açıktır:

Gerekçesiz ve ölçüsüz ret kararları hukuka aykırıdır.